محمد صادق على خان

86

مخازن التعليم ( فارسى )

و سفيد مىباشد در دوم گرم و در آخر اول خشك و بستانى او در آخر اول گرم است مدر بول و حيض و جالى و مفتح و محلل و كشنده اقسام كرم شكم و ضماد او جهت بهق و سعفه و خنازير و جذب سم هوام و تضميد پخته او با سركه و عسل جهت عرق النسا و خوردن مطبوخ او با فلونيا جهت بروز مقعد و بواسير مجرب است و غسل بشره با او باعث سرخى رنگ است و حمول او اسقاط جنين كند و اكثار او باعث زردى رخسار و ردى الغذا و ديرهضم است و مصلحش شيرينيها و بدلش در جلائ چهره دو وزن او باقلا و تخم خرپوزه و در رفع كرم به وزن او درمنه و در ساير افعال مانند افسنتين است و قدر شربتش با ادويه از سه درم تا پنج درم و از مفرد او تا هفت درم و ترمس برى در جميع افعال قويتر از بستانى است تفاح به فارسى سيب و بهندى سيو نامند شيرين او در اول گرم و در دوم تر و ترش او در اول دوم سرد و خشك و ترش و شيرين او كه ميخوش نامند در حرارت و برودت معتدل و در اول خشك مجموعه او مقوى دل و دماغ و جگر و جهت خفقان و عسر نفس نافع و شيرين او مفرح و ملطف روح حيوانى و با قوت ترياقيه و پخته او جهت سرفه يبسى و آب او با شراب و گوشت آب جهت رفع غشى مجرب است و اكثار خوردن آن باعث تپهائ مركبه و مصلحش اغذيه لطيفه و ترش او قابض و مسكن قى و عطش و موافق معده صفراوى و خشك كرده او به آب انار و ادويه مناسبه جهت تقويت معده و اسهال صفراوى و تسكين قى نافع و اكثار او مضر سينه و مورث ذات الريه و رياح عروق و مصلحش گلقند و دارچينى است و ميخوش او مولد خلط صالح و در افعال مثل ترش است و مرباى او در جميع افعال بهتر از مفرد است تمر هندى كه در هندى انبلى املى نامند ثمر درختى است در سيوم سرد و در دوم خشك مسكن غثيان و قى صفراوى و تشنگى و ملين طبع و مسهل صفرا و اخلاط محترقه و مشتهى و مقوى دل و معده مسترخيه و در حموضات سوائ او مسهلى نيست و مطفى هيجان خون و جهت خفقان حار و تپهائ حاره و تفريح محرورين بيعديل